ბომბები ბაღდადის თავზე





პოეზია

ბომბები ბაღდადის თავზე




 
ამერიკელი პოეტი ქალის ჯუნ ჯორდანის (1936-2002) ეს ლექსი ჩემს მიერ თარგმნილია Clemens Umbricht-ის (დ. 1960) გერმანული თარგმანიდან, რომელიც პირველად 2002 წლის 31 დეკემბერს გამოქვეყნდა რეგიონულ შვაიცურ გაზეთში St. Galler Tagblatt. გერმანელმა მწერალმა, მთარგმნელმა და გამომცემელმა Axel Monte-მ (1962-2016) ეს თარგმანი 2003 წელს გადმობეჭდა თავისი ჟურნალის – RUDE LOOK ORIENTAL – 125-ე ნომერში (გამოცემისთანავე ჩემს ხელთ რომლის მოხვედრასაც დომინიკ ირტენკაუფს ვუმადლი). საჟურნალო პუბლიკაციაში მითითებულია, რომ ტექსტი ამერიკულიდან გერმანულად თარგმნილია შემდეგი გამოცემიდან: June M. Jordan, Kissing God Goodbye. Poems 1991-1997. Doubleday, New York, 1997. წინამდებარე პუბლიკაციის თავაზიანი ნებართვისთვის მადლობას ვუხდი როგორც კლემენს უმბრიხტს, ისე - ჯუნ ჯორდანის ნაწარმოებთა საავტორო უფლებების მფლობელებს, ჰელენ ლევის და ქრისტოფ კელერს, რომლებმაც მიმდინარე წელს განახორციელეს პოეტის ლექსების ახალი გამოცემა: "The Essential June Jordan", edited by Jan Heller Levi and Christoph Keller, Copper Canyon Press, 2021. (c) June M. Jordan Literary Estate Trust. Used by permission. უფრო დეტალურად იხ. ვებგვერდი: www.junejordan.com
 
მთარგმნელი
 
 
 
 
ბომბები ბაღდადის თავზე
 
I
დავიწყეთ და არ შეგვიწყვეტია 42 დღე
და 42 ღამე ისე რომ წუთით არ მოვმცდარვართ
ვბომბავდით და 110000-ჯერ დავბომბეთ
ერაყი ჩვენ ვბომბავდით ბაღდადს
ვბომბავდით ბასრას ვბომბავდით სამხედრო
ბაზებს ვბომბავდით ეროვნულ მუზეუმს
ვბომბავდით სკოლებს ვბომბავდით ბუნკერებს
ვბომბავდით წყალსაცავებს ვბომბავდით
ელექტროსადგურებს ვბომბავდით ჰოსპიტლებს ვბომბავდით
ქუჩებს ვბომბავდით ავტობანებს
ვბომბავდით ყველაფერს რაც არ მოძრაობდა ვბომბავდით
ბაღდადს 5,5 მილიონიან ქალაქს
ვბომბავდით რადიოსადგურებს
ვბომბავდით სატელეფონო ხაზებს ვბომბავდით მეჩეთებს
ვბომბავდით ასაფრენ ზოლებს ვბომბავდით ჯავშნოსნებს
ვბომბავდით სატვირთო მანქანებს ვბომბავდით ავტომობილებს ვბომბავდით ხიდებს
ვბომბავდით სიბნელეს ვბომბავდით
მზის სხივს ვბომბავდით მათ და ჩვენ
ვბომბავდით მათ და კლასტერულ ბომბებს ვუშენდით ერაყის
მოქალაქეებს და გოგორდის ბომბებს ვუშენდით ერაყის მოქალაქეებს
და ნაპალმის ბომბებს ვუშენდით ერაყის მოქალაქეებს და ვაძლიერებდით
ბომბების ამ სეტყვას ვაძლიერებდით ამ „გაფრენებს“
ფრთოსანი ტომაჰავკ-რაკეტებით და ათასობით და მრავალათასობით
ასეთ რაკეტას ვუშენდით ერაყს
(ხომ გესმის, რომ ერაყულ ბალისტიკურ რაკეტას
პირობითად თუ ეთქმის რაკეტა და საბრძოლო სათვალავში არ ჩაიგდება
ჩვენ კი მხოლოდ იმას ვაფასებთ რაც სათვალავში ჩაიგდება)
ამიტომაც ისევ და ისევ ერაყისკენ მივმართავდით ფრთიან რაკეტებს
და ისინიც მიფრინავდნენ ერაყისკენ
და მე ეს სულ არ მომწონს
მე ეს საერთოდ არ მომწონს
ეს ყველაფერი საერთოდაც არ თანხვდება ჩემს წარმოდგენას
იმაზე რომ “მოვლენები შეუფერხებლად ვითარდება”
 
II
ბომბებს ბაღდადის თავზე
არ გააჩნიათ არც სივრცე არც დრო
ჩემს სხეულსა და სუნთქვას შორის
რომელიც ეკვრის ჩემს შეყვარებულს
 
III
ეს იყო კასტერის* ბრძოლა “თითქმის უკანასკნელ კაცამდე”
მე ჩამესმის როგორ მღერის მომაკვდავი შმაგი ცხენი*
ყველაფერს ვიღონებ ამ ერთი სიმღერის შესასწავლად
არაბული სამყაროს ყვირილში ამ სიმღერის ჟღერადობა მესმის
 
IV
კასტერი უბრალოდ მიჩვეული იყო იმას რომ კარგად ემსახურა
და მიქროდა დასავლეთისკენ დიდებასთან შესაგებებლად
დებდა პირობას
გზადაგზა დაეძებდა ველურებს
მათ ღარიბულ დასახლებებს რომლებშიც ისინი
ბავშვებს ზრდიდნენ წვიმის ცეკვებს ასრულებდნენ
და კამეჩის ჯოგს წყალობას სთხოვდნენ
კასტერი კი ამ ველურებს უთვალთვალებდა
თავს ესხმოდა რიჟრაჟზე
ხოცავდა მამაკაცებს ხოცავდა ყმაწვილებს
ქალებს კი ატყვევებდა და მოაქცევდა
(ეჭვიც კი არ მეპარება)
თავის რწმენაზე
ოჰ როგორი ვნებიანი ჟესტით ემშვიდობებოდა ის თავის საყვარლებს!
რა ტკბილი მზერით აცილებდნენ ეს ქალები ძლევამოსილ მებრძოლს!
შაშხანებით და დენთით აღჭურვილი იღერებდა ყელს
და თეთრი რასის ღირსებას და წესებს ერთგულად იცავდა
მიქროდა დასავლეთისკენ
რათა ველურები ამოეჟლიტა
(„თავდასხმა რიჟრაჟზე!“)
და მათი ქვეყანა დაეპყრო
                      მათ ქალებს დაპატრონებოდა
                      მათი ბუნებრივი სიმდიდრე ეძარცვა
 
V
და მე აღტაცების შეძახილებით ვეგებები ინდიელთა ისრებს
და მამაც მეომრებს
 
VI
და ყველა ვინც ფიქრობდა რომ მხოლოდ მცირედნი უნდა დახოცილიყვნენ
უკვე მკვდარი იყო
და ყველა ვინც ფიქრობდა რომ მხოლოდ ადამიანად ყოფნა 
საკმარისია იმისთვის რომ ადამიანის უფლებებს ფლობდე
უკვე მკვდარი იყო რადგან მათ თავზემოთ ძალა აღარ ჰქონდათ
და ყველა ვინც ფიქრობდა რომ შურისგება, შურისძიება, თავდაცვა
თეთრი რასის ღვთივბოძებული უპირატესი უფლებებია
და ყველა ვინც ფიქრობდა რომ ომის წარმოება განსხვავდება
                      პირველი და ბოლო ინსტანციის
                      ტერორიზმისგან
და ყველა ვინც ფიქრობდა რომ F-15, F-16 Apache-შვეულმფრენები
B-52-ბომბდამშენები, ჭკვიანი ბომბები, სულელი ბომბები, ნაპალმი, არტილერია,
სამხედრო გემები, ნუკლეარული საბრძოლო თავაკი რაღაც სხვა მიზანს ემსახურება
და სულაც არ არის ტერორისტული გუნდის ბინძური იარაღი
და ყველა ვინც ფიქრობდა რომ ჰოლოკოსტი ის არის
რაც მხოლოდ თეთრებს შეემთხვევათ
და ყველა ვინც ფიქრობდა რომ “უდაბნოს ქარიშხალი” რაღაც სხვაა
და არა ამერიკული ჰოლოკოსტის გადატანა შუა აღმოსავლეთში
ყველა ვინც ამ ყველაფერს ფიქრობდა
უკვე მკვდარი იყო
მათ სიცოცხლეს თავზემოთ ძალა აღარ ჰქონდა
 
და ეს არის სიმღერა მომაკვდავი შეშლილი ცხენისთვის რომელიც მღერის
რადგან ეს მე ვარ ვინც ცოცხალია მის საფლავში 
და ეს არის სიმღერა ბაღდადის თავზე მფრენი ბომბების ყველა მსხვერპლისთვის
რადგან ჩემი მტერი თავს დაგესხა ჩემი სახლიდან
                      რათა ნაფლეთებად ექცია შენი სამშობლო
                      ბავშვები დაენაკუწებინა
                      და ქვიშის მარცვლები დაედუღებინა
 
და ახლა ამ ხოცვა-ჟლეტის მერე
რომელიც ჩემი სახელითაც მოხდა
ხელი როგორ ჩამოგართვა
სირცხვილი როგორ ჩამოვირეცხო
                      ტკივილით აღსავსემ?
 
ჩემი გული ვეღარ უძლებს
ამ უაზრო სიკვდილს
ჩემი სული ძალას კარგავს
შევუპყრივარ სასოწარკვეთას
 
და ეს არის სიმღერა მომაკვდავი შმაგი ცხენისთვის რომელიც მღერის
და ეს არის ჩემი სიმღერა ცოცხლებისთვის
რათა მათ კვდომის წინააღმდეგ ამოიმღერონ
რათა სიმღერით შეაკავშირონ 
ცოცხლები მკვდრებთან
 
 
 
თარგმნა დათო ბარბაქაძემ
 
 
* ჯ. ა. კასტერი – აშშ-ის კავალერიის მეთაური, რომელიც მონაწილეობდა ამერიკის სამოქალაქო ომებში და ამერიკის მკვიდრი მოსახლეობის წინააღმდეგ განხორციელებულ სამხედრო აქციებში.
 
* შმაგი ცხენი, Crazy Horse (1840(დახლ.)–1877) – ლოკატას შვიდი ტომის კავშირში შემავალი ოგლალას ტომის ბელადი. 1876 წლის 25-26 ივნისს დამპყრობელთა წინააღმდეგ ლითლ-ბიგჰორნთან გამართულ ბრძოლაში სწორედ ამ კავშირმა გაანადგურა აშშ-ის არმიის მეშვიდე საკავალერიო პოლკის ხუთი როტა და სიცოცხლეს გამოასალმა ჯ. ა. კასტერი.
 
 

თანამედროვე ფილოსოფია, ლიტერატურა, ესეისტიკა, სიურრეალისტური გლემი, ჰორორი,პორნოგრაფიული ზღაპრები, პოლიტიკური პროვოკაციები, ძლიერთა ამა ქვეყნისათა შეურაცხყოფა... ასევე კიბერ-კულტურა, ქართული გლ(ი)ამური, ურბანული ფოლკლორი, მედია-კრიტიკა, შავი იუმორი, შოკი და ა.შ.